Bilim ve Felsefe

Felsefe ve Bilim

Felsefe ve bilim, birbiri ile ne kadar alakasız gözükürse gözüksün ayrılamaz ikili olmaktan öteye geçememiştir. Felsefe ve Bilim arasındaki ilişkiyi incelemeden önce “felsefe nedir, ne işe yarar?” sorusu ile başamak daha doğru olacaktır. (Başka yazılarımızda kuantum felsefesi’ni de inceleyeceğiz…)

 

Felsefe nedir, ne işe yarar?

Felsefe köken olarak yunanca “Sevmek (phileo)” ve “bilgi” anlamına gelen “Sophia” kelimelerinden türeyen bir terimdir. Asıl anlamı ‘bilgelik sevgisi’ olan felsefenin düşünürlerine filozof denilmektedir. Felsefi düşünürler içinde ilk akla gelen isim şüphesiz Aristoteles* ‘dir.  Felsefe her türden konu hakkında, soru sorma arayışı içinde refleksif* bir olgudur. Felsefi düşünceler var olduğundan beri insan ve insan yaşamı sorgulanmaya başlanılmış ve buna müteakiben doğa ve oluşumları da felsefi düşünceler arasında kendine yer bulmuştur (Bkz. Doğa Felsefesi).

Bilim Felsefesi

Bilim felsefesine göre;

*Bilim ve felsefe aklın ürünüdür.

-Her iki olgu da akla yani düşüncelere dayanır.

*Her iki bilim de evreni açıklamaya çalışır.

-“Big Bang” teorisi örnek olarak verilebilir. İlk önce salt bir düşünce olan bu kanı (düşünce) daha sonrasında yapılan araştırmalar ve deneyler neticesinde bilim dünyasında var olan bir teori durumuna gelmiştir.

*Felsefe olması gerekeni işlerken, bilim var olanı inceler.

-Felsefe var olmayan, var olan veya var olabilecek her türlü konu hakkında düşünürken, bilim sadece var olan nesneler (enerji de buna dahil olmak üzere) dünyasını inceler. Örneğin; Varlık var mıdır? sorusu felsefe açısından incelenirken, Kaç çeşit yıldız vardır? sorusu bilimin ilgi alanına girer.

*Felsefede yığılma vardır, ilerleme yoktur fakat bilimde her zaman bir ileleyiş vardır.

-Felsefe öznel ve kümülatif* bir durumda olduğu için ilerleme mümkün değildir. Bilim ise kanıtlara dayanarak nesnel bir hal aldığı için ilerleme söz konusu olabilmektedir.

*Felsefe, kurgusal ve tutarlı açıklamalar yaparken, bilim deney ve gözlem metodunu kullanır.

-Felsefe düşünsel bir olgu olduğundan deney ve gözlem yapılması imkansız bir hal almaktadır. Bilim nesneler (ve enerji) dünyası olduğundan gözlem ve deney metodu kullanılabilmektedir.

Bilim ve Felsefe

İlk başta bahsettiğimiz gibi bilim ve felsefe birbirinden ayrılamaz bir birlikteliktedirler. Bilimde deney ve gözlem olanağının kısıtlı olduğu durumlarda, felsefe kurtarıcı bir rol üstlenmektedir. Özellikle kuantumda deney ve gözlem olanaklarının çok zor bir hal alması üzerine düşünce deneyleri tasarlanmakta ve felsefenin de yardımıyla mantıksal ve tutarlı açıklamalar yapılmaktadır.

İnsan yaşamı üzerinde etkisi büyük olan teknolojik gelişmeler, ilk başlarda henüz bir fikir aşamasından (düşünce, hayal aşaması), gerçekliğe doğru giderken birbirinden ilginç bölümlerden geçmekte ve hasıl olmaktadır. Yani bir düşünce aşamasından başlayan felsefi düşünceler, bilimin de büyük oranda katkıları ve sağladığı kolaylıklarla hayatımızda büyük bir rol oynamaktadır…

 

Dipnot

  • Refleksif Düşünce: Kendi içinde kendi kendini sorgulamak anlamına gelmektedir. Örneğin; Evren nedir? sorusunu neden sorduğunu sormak -irdelemek- refleksif olan bir düşünce durumudur.
  • Aristoteles (MÖ 384 – 7 Mart MÖ 322): Daha detaylı bilgi için; https://tr.wikipedia.org/wiki/Aristoteles
  • Kümülatif: Yığılgan, biriken

 

Kaynaklar:

-Yazılar-

-Görseller-

 

Bir yorum ekleyin

%d blogcu bunu beğendi: